Số lượng người mua và cầu liên hệ thế nào?

Điểm quan trọng là cần phân biệt cầu với lượng cầu. Cầu mô tả mối quan hệ giữa giá và lượng hàng người tiêu dùng sẵn sàng, có khả năng mua ở các mức giá khác nhau; lượng cầu chỉ là lượng hàng được yêu cầu tại một mức giá cụ thể. Vì vậy, thay đổi số lượng người mua thường làm dịch chuyển toàn bộ đường cầu, chứ không đơn thuần tạo ra một chuyển động dọc theo đường cầu

Số lượng người mua tác động trực tiếp đến cầu thị trường

Cầu thị trường có thể được hiểu là tổng cầu của những người mua trong cùng một thị trường. Vì vậy, khi số người mua thay đổi, tổng cầu cũng có thể thay đổi

Giả sử mỗi người mua có một lượng cầu nhất định tại cùng một mức giá. Khi thêm người mua mới vào thị trường, lượng cầu của những người này được cộng vào tổng cầu hiện có. Nếu các điều kiện khác giữ nguyên, tổng lượng hàng hóa mà thị trường muốn mua tại mức giá đó sẽ lớn hơn

Ví dụ, tại mức giá 100.000 đồng, nếu 100 người mua mỗi người muốn mua 1 sản phẩm thì lượng cầu thị trường là 100 sản phẩm. Nếu số người mua tăng lên 150 người và hành vi mua của mỗi người không đổi, lượng cầu tương ứng có thể tăng lên 150 sản phẩm

Đây là lý do quy mô hoặc cơ cấu dân số có thể làm thay đổi cầu đối với hàng hóa và dịch vụ trên thị trường.

Khi số lượng người mua tăng, đường cầu dịch chuyển thế nào?

Nếu số lượng người mua tăng và các yếu tố khác không đổi, đường cầu thị trường dịch chuyển sang phải. Điều này có nghĩa là tại cùng một mức giá, thị trường có lượng cầu lớn hơn trước

Cần phân biệt trường hợp này với việc giá của chính hàng hóa thay đổi. Khi giá thay đổi, người tiêu dùng thay đổi lượng cầu và di chuyển trên cùng một đường cầu. Khi số lượng người mua thay đổi, toàn bộ quan hệ giữa giá và lượng cầu của thị trường thay đổi, nên đường cầu được dịch chuyển

Có thể hình dung như sau:

·         Số lượng người mua tăng → Cầu thị trường tăng → Đường cầu dịch chuyển sang phải

·         Số lượng người mua giảm → Cầu thị trường giảm → Đường cầu dịch chuyển sang trái

·         Giá của chính hàng hóa thay đổi → Lượng cầu thay đổi → Di chuyển dọc theo đường cầu

Cách phân biệt này dựa trên giả định ceteris paribus, tức các yếu tố liên quan khác được giữ không đổi khi phân tích tác động của một yếu tố.

Vì sao nhiều người mua hơn lại làm cầu tăng?

Cơ chế nằm ở việc cầu thị trường được hình thành từ nhu cầu của nhiều người mua riêng lẻ

Khi có thêm người mua:

1.    Có thêm người có nhu cầu đối với hàng hóa hoặc dịch vụ

2.    Mỗi người mua mới có thể tạo thêm một lượng cầu ở từng mức giá

3.    Tổng lượng cầu của tất cả người mua tăng lên

4.    Đường cầu thị trường dịch chuyển sang phải nếu các yếu tố khác không đổi

Tuy nhiên, nhiều người mua hơn không đồng nghĩa với cầu tăng theo đúng một tỷ lệ cố định. Người mua mới có thể có mức thu nhập, sở thích, nhu cầu và mức độ sẵn sàng chi trả khác với những người đã có trên thị trường

Chẳng hạn, thêm 10.000 người có thu nhập thấp vào thị trường xe sang không nhất thiết tạo ra mức tăng cầu tương đương với việc thêm 10.000 người có khả năng chi trả cao. Vì vậy, không chỉ số lượng mà cả cơ cấu của người mua cũng có thể ảnh hưởng đến cầu thị trường.

Số lượng người mua giảm làm cầu thị trường giảm

Mối quan hệ cũng hoạt động theo chiều ngược lại. Nếu số lượng người mua giảm, tổng số người có nhu cầu và khả năng mua hàng tại mỗi mức giá có thể giảm

Khi đó, nếu các yếu tố khác không đổi:

Số lượng người mua giảm → Cầu thị trường giảm → Đường cầu dịch chuyển sang trái

Ví dụ, một khu vực mất đi một lượng lớn dân cư có thể làm giảm cầu đối với các hàng hóa phụ thuộc trực tiếp vào quy mô dân số như thực phẩm, dịch vụ bán lẻ hoặc một số loại dịch vụ địa phương. Mức giảm cụ thể phụ thuộc vào đặc điểm của nhóm người rời khỏi thị trường và nhu cầu của họ

Do đó, không nên hiểu rằng mọi biến động dân số đều tạo ra cùng một mức thay đổi về cầu. Điều quan trọng là nhóm người mua thay đổi là ai và họ có nhu cầu gì

Số lượng người mua ảnh hưởng thế nào đến giá và lượng cân bằng?

Số lượng người mua trước hết làm thay đổi cầu, nhưng tác động cuối cùng lên giá và sản lượng thị trường còn phụ thuộc vào cung

Nếu số lượng người mua tăng, đường cầu dịch chuyển sang phải. Khi đường cung không đổi, điểm cân bằng mới thường có giá cân bằng cao hơn và lượng cân bằng lớn hơn so với trước đó

Ngược lại, nếu số lượng người mua giảm và đường cung không đổi, cầu dịch chuyển sang trái. Điểm cân bằng mới thường có giá cân bằng thấp hơn và lượng cân bằng thấp hơn

Có thể tóm tắt:

Mối quan hệ này không có nghĩa giá luôn tăng hoặc giảm đúng theo số người mua. Giá cân bằng thực tế còn phụ thuộc vào mức độ phản ứng của bên cung và các yếu tố khác đang tác động lên thị trường. Mô hình cung – cầu xác định điểm cân bằng tại nơi lượng cầu bằng lượng cung.

Khi nào số lượng người mua không làm cầu tăng theo cách đơn giản?

Tác động của số lượng người mua cần được xem cùng với các điều kiện khác. Cùng một số lượng người mua nhưng nếu thu nhập, sở thích, giá hàng hóa liên quan hoặc kỳ vọng thay đổi, cầu thị trường có thể thay đổi theo một hướng khác

Ví dụ, số người mua một sản phẩm có thể tăng nhưng nếu thu nhập của nhóm người mua mới thấp hoặc họ không thực sự muốn sản phẩm đó, mức tăng cầu có thể nhỏ. Ngược lại, một nhóm người mua mới có nhu cầu mạnh và khả năng thanh toán cao có thể tạo ra mức tăng cầu đáng kể

Vì vậy, cách phân tích chính xác là:

Xác định số lượng người mua thay đổi → kiểm tra cơ cấu người mua → giữ các yếu tố khác không đổi → xác định hướng dịch chuyển của cầu → sau đó mới phân tích tác động đến cân bằng thị trường

Đây cũng là lý do các yếu tố như thu nhập, thị hiếu, giá hàng hóa liên quan và quy mô hoặc cơ cấu dân số đều được xem là những yếu tố có thể làm dịch chuyển đường cầu.

Tóm lại, số lượng người mua và cầu thị trường có quan hệ cùng chiều trong điều kiện các yếu tố khác không đổi: số người mua tăng thường làm cầu thị trường tăng và đường cầu dịch sang phải; số người mua giảm thường làm cầu giảm và đường cầu dịch sang trái. Tuy nhiên, mức độ thay đổi của cầu còn phụ thuộc vào đặc điểm và sức mua của những người tham gia thị trường, chứ không chỉ phụ thuộc vào số lượng người mua.