Cung thị trường được hình thành như thế nào?

Điểm quan trọng là cần phân biệt cung với lượng cung. Cung mô tả toàn bộ mối quan hệ giữa các mức giá và lượng hàng người bán sẵn sàng cung cấp; lượng cung chỉ là một mức cụ thể tương ứng với một mức giá nhất định.

Cung thị trường được hình thành từ đâu?

Cung thị trường được hình thành bằng cách tổng hợp lượng cung của các người bán trong cùng một thị trường tại từng mức giá.

Có thể hình dung theo ba cấp độ:

1.    Mỗi người bán xác định lượng hàng họ muốn cung cấp tại từng mức giá

2.    Các lượng cung cá nhân được cộng lại theo từng mức giá

3.    Kết quả tạo thành bảng cung hoặc đường cung của toàn bộ thị trường

Ví dụ, tại mức giá 50.000 đồng, người bán A cung cấp 100 sản phẩm, B cung cấp 150 sản phẩm và C cung cấp 250 sản phẩm. Khi đó, lượng cung thị trường ở mức giá này là:

100 150 250 = 500 sản phẩm

Lặp lại phép cộng này ở nhiều mức giá sẽ tạo thành cung thị trường. Khi biểu diễn trên đồ thị, đường cung thường dốc lên từ trái sang phải: mức giá cao hơn thường tạo động lực để người sản xuất cung cấp nhiều hàng hơn, trong điều kiện các yếu tố khác không đổi.

Vì sao giá tăng thường làm lượng cung tăng?

Mối quan hệ này được gọi là quy luật cung. Khi giá bán tăng, doanh thu tiềm năng trên mỗi đơn vị sản phẩm cao hơn, khiến việc sản xuất và đưa thêm hàng ra thị trường trở nên hấp dẫn hơn đối với người bán. Ngược lại, khi giá giảm, động lực cung cấp thêm sản phẩm thường giảm.

Cần lưu ý rằng quy luật cung nói về thay đổi lượng cung do chính giá của hàng hóa thay đổi, trong khi các yếu tố khác được giả định không đổi.

Ví dụ, nếu giá cà phê tăng trong khi chi phí đầu vào, công nghệ và các điều kiện sản xuất không đổi, người trồng hoặc doanh nghiệp có thể có động lực đưa nhiều cà phê ra thị trường hơn.

Đây là sự di chuyển dọc theo đường cung, không phải sự dịch chuyển của toàn bộ đường cung.

Những yếu tố nào quyết định cung thị trường?

Giá của hàng hóa là một yếu tố quan trọng, nhưng không phải yếu tố duy nhất. Lượng cung và vị trí của đường cung còn chịu ảnh hưởng bởi nhiều điều kiện sản xuất và kinh doanh. Các yếu tố kinh tế cơ bản có thể làm dịch chuyển đường cung gồm giá đầu vào, điều kiện tự nhiên, công nghệ và chính sách thuế, quy định hoặc trợ cấp của chính phủ.

Giá các yếu tố đầu vào

Đầu vào bao gồm lao động, nguyên vật liệu, máy móc và các nguồn lực cần thiết để sản xuất.

Khi giá đầu vào tăng, chi phí sản xuất cao hơn và lợi nhuận kỳ vọng giảm nếu giá bán không thay đổi. Điều này có thể khiến doanh nghiệp giảm lượng cung ở mỗi mức giá.

Ngược lại, nếu chi phí nguyên liệu hoặc chi phí lao động giảm, doanh nghiệp có thể cung cấp nhiều hơn ở cùng một mức giá.

Công nghệ sản xuất

Công nghệ có thể làm thay đổi năng suất và chi phí sản xuất.

Nếu một công nghệ mới giúp doanh nghiệp tạo ra nhiều sản phẩm hơn với cùng lượng nguồn lực, khả năng cung ứng có thể tăng. Khi đó, đường cung có xu hướng dịch chuyển theo hướng thể hiện lượng cung lớn hơn tại mỗi mức giá.

Điều kiện tự nhiên

Với những ngành phụ thuộc vào tự nhiên như nông nghiệp, thủy sản hoặc khai thác tài nguyên, thời tiết và điều kiện tự nhiên có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng.

Một vụ mùa thuận lợi có thể làm lượng hàng đưa ra thị trường tăng. Ngược lại, thiên tai hoặc điều kiện sản xuất bất lợi có thể làm nguồn cung giảm.

Thuế, quy định và trợ cấp

Chính sách của chính phủ có thể làm thay đổi chi phí hoặc động lực sản xuất.

Thuế có thể làm tăng chi phí liên quan đến hoạt động sản xuất, trong khi trợ cấp có thể làm giảm một phần chi phí hoặc tăng động lực cung ứng. Các quy định cũng có thể làm thay đổi chi phí và điều kiện hoạt động của doanh nghiệp.

Số lượng người bán

Khi có thêm nhiều doanh nghiệp tham gia thị trường, tổng lượng hàng có khả năng được cung cấp có thể tăng. Ngược lại, nếu số lượng người bán giảm, cung thị trường có thể thu hẹp.

Yếu tố này cho thấy cung thị trường không chỉ phụ thuộc vào quyết định của từng doanh nghiệp mà còn phụ thuộc vào quy mô của toàn bộ bên cung ứng.

Phân biệt thay đổi lượng cung và thay đổi cung thị trường

Đây là điểm dễ gây nhầm lẫn khi phân tích cung.

Thay đổi lượng cung xảy ra khi giá của chính hàng hóa thay đổi, trong khi các yếu tố khác được giữ nguyên. Khi đó, người bán di chuyển từ điểm này sang điểm khác trên cùng một đường cung.

Thay đổi cung xảy ra khi một yếu tố khác ngoài giá của chính hàng hóa thay đổi, chẳng hạn chi phí đầu vào, công nghệ, điều kiện tự nhiên hoặc chính sách. Khi đó, toàn bộ đường cung có thể dịch chuyển.

Ví dụ:

·         Giá sản phẩm tăng → lượng cung tăng → di chuyển trên đường cung

·         Giá nguyên liệu tăng → cung giảm → đường cung dịch chuyển

·         Công nghệ sản xuất cải thiện → cung tăng → đường cung dịch chuyển

Phân biệt hai trường hợp này giúp tránh kết luận sai rằng mọi thay đổi về lượng hàng bán ra đều là "cung tăng" hoặc "cung giảm".

Cung thị trường liên hệ thế nào với giá cân bằng?

Cung thị trường không hoạt động độc lập với cầu. Khi đặt đường cung và đường cầu trên cùng một đồ thị, điểm giao nhau thể hiện giá cân bằng và lượng cân bằng: tại đó, lượng người mua muốn mua bằng lượng người bán muốn bán.

Nếu giá cao hơn mức cân bằng, lượng cung có thể lớn hơn lượng cầu, tạo ra dư cung. Nếu giá thấp hơn mức cân bằng, lượng cầu có thể lớn hơn lượng cung, tạo ra thiếu hụt.

Do đó, cung thị trường có vai trò trực tiếp trong việc xác định kết quả giao dịch cùng với cầu thị trường. Khi cung thay đổi, giá cân bằng và lượng cân bằng cũng có thể thay đổi theo.

Cung thị trường được hình thành từ tổng lượng cung của các người bán tại từng mức giá. Giá hàng hóa thường tạo ra sự thay đổi về lượng cung theo quy luật cung, còn các yếu tố như chi phí đầu vào, công nghệ, điều kiện tự nhiên, chính sách và số lượng người bán có thể làm thay đổi toàn bộ cung thị trường. Hiểu rõ sự khác biệt giữa thay đổi lượng cung và thay đổi cung là nền tảng để phân tích cách thị trường hình thành giá và sản lượng.